Boten nach Manono wegen Hilfeleistung, das hinwiederum Boten nach Safotulafai schickt (siehe Stuehel 108). Über den fono seihst folgendes Nähere:
Der fono von Tuamasaga ( r O le fono o le Tuamasaga).
'Afai 'ua loto ia Tnisamau ma Auima- tagi 'o le a fonoa ia Madie, ona savali lea 'o Auimatagi ia Fale'nla ma Sale'imoa ma Siumu ma Vaimauga, 'a e savali Tnisama u ia Faleata. Ona aln ai lea 'o le Ulngia ma Faleafa 1 e savali ia Safata. Ona potopoto mai ai lea 'o le Tuamasaga i le malae i AIa 1 ie, 'a 'na 'uma le fuia'e'e 2 a Siumu. 'A fa'apea e aln atu lea mea, e leai se niu e toe tü, po'o se 'ulu, po'o se fa'i; e leai se pua'a e toe ta'a, po'o se tagata e toe tu i le ala, auä 'a maua lea tagata, e täsioti. Ona potopoto lea i le malae, 'na aln atu Li'o 4 , 'ua moe tu i le malae. Ona muanma le 'o le aati a Auima- tagi, 'o moe tü lava Li'o. Toe tü le Tui- samau, tu ai le Fale'nla, tu ai le Faleata, tu ai le Sale'imoa, tu ai le Safata. Ona fa'ato'a fai ai lea 'o le lauga a Li'o. Ona i'u ai lea 'o le fono.
Ona 'avatu ai lea 'o le 'ava 'o sä M aua- laivao e soli a'i le malae. 'Fa fai 'ava, 'a 'ua teteu Siumu, 'ua fai tuiga 5 6 'a e mai se mea fa'asamoa. 'Fa i ai fo'i tagata tagüli ,! , 'a 'a'ami le tanoa e alu 'uma i ai; 'a 'a'ami le fan e alu 'uma fo'i i ai, e fa'apea fo'i i le ipu.
Wenn Tnisamau und Auimatagi wünscht, dass ein fono in Madie abgehalten werde, dann geht Auimatagi nach Fale'nla und Sale'imoa und Siumu und Vaimauga, während Tnisamau nach Faleata gellt, Darauf gehen dann Flugia und Fa lea fa als Boten nach Safata, Darauf versammelt sich Tuamasaga auf dem malae zu Malie, wenn die fuia'e'e von Siumu fertig sind. Wenn diese Sache vor sich geht, dann 1 »leiht keine Kokospalme stehen, oderein Brotfruchtbaum, oder eine Bananenstaude; kein Schwein lässt man herumlaufen, oder ein Mensch bleibt auf dem Wege stehen; denn wenn sie einen solchen Menschen erwischen, so schlagen sie ihn tot 3 . Darauf versammeln sie sich auf dem malae und Li'o bleibt dann schlafend auf dem malae stellen. Dann kommt zuerst die Rede von Auimatagi, während Li'o schlafend steht. Dann erhebt sich Tnisamau, dann Fale'nla, dann Faleata, dann Sale'imoa, dann Safata, Dann erst hält Li'o seine Bede. Dann ist der fono aus.
Dann bringt der geheiligte Maualaivao die Kawa und betritt den malae. Dann macht man Kawa; Siumu schmückt sich, setzt den Kopfschmuck auf und legt die übrigen Samoa-Sachen an. Darunter sind auch schwarz gefärbte Leute, um die Kawaschüssel zu holen, und alle gehen hin; auch um den Kawaseiher zu holen, gehen alle hin und so ist es auch mit dem Kawabecher.
Wenn Kawa für den Malietoa gemacht wird, dann kommt Seiuli Sa'o'aumaga von Yaiusu in Faleata mit der 'aumaga und bereitet die Kawa, Siumu-Leute holen den Kawabecher wie beim Tuimanu'a. Einer der sieben tulafale von Malie ruft aus: Taumasina 'aumai Seufagafaga! Einer der 'aumaga bringt den Becher hin, der Taumasina nimmt ihn in Empfang und giebt ihn dem Malietoa, während der Bringer sich wegen des tabü die Hände wäscht (vergl. b. 1).
1. Afega 7
ist in 2’/ä Stunden von Apia aus zu erreichen und liegt 15 Minuten westlich von Malie. Die ganze Küste von Apia westwärts bis Sale'imoa ist nicht Sandstrandebene, sondern niederes vulkanisches Land, das in viele kleine Buchten aufgeteilt ist, die von der stillen Lagune begrenzt viel Schlamm und Mangrove haben. Deshalb liegen diese Dorfschaften mit geringer Ausnahme nicht unmittelbar am Wasser, sondern auf erhöhtem («rund, etwas inlands. Afega seihst liegt am Wasser, ebenso das 5 Minuten westlich sich anschliessende Tuana'i, das am («runde einer spitzwinkligen Bucht liegt,
1 Zwei Sprecher von Faleata.
2 fuia'e'e nennt man die Leute von Siumu, die den malae in Malie reinigen; siehe Saluafata beim fono Atua.
3 Auch im Kriege werden Leute totgeschlagen, die einer marschierenden Truppe in den Weg laufen.
4 Li'o von Siumu, der grosse Sprecher, steht mitten im malae und tliut als ob er schlafe, auf seinen Stab gelehnt. Die Siumu-Leute sitzen um ihn und kneten ihm die Beine beim langen Stehen. Li'o heisst auch fogoga o le alataua, siehe dp. Siumu. In dieser Handlung drückt sich das Amt der alataua (siehe VIII. bi aus, deren Stimme Li'o ist; die alataua ist Safata.
5 Sie bereiten, geschmückt mit der tuiga (siehe VIII. b. und Tafel I), die Kawa.
6 tagüli oder taguuli, schwarz gefärbt im Gesicht, wie auch im Kriege.
7 Hauptstadt, Laumua, von Tuamasaga.