Druckschrift 
Erste Übungen in Nyakyusa / Carl Endemann
Entstehung
Seite
38
Einzelbild herunterladen
 

38

Carl Endemann.

ifyendja amalongo mana na fihano na kimo, oder:

ntandatu46 Jahre;

ihombe amalongo mahano na ihano na ivüi57 Rinder; utunosi amalongo mahano na limo na tuhano na tutalu68 Schäfchen; avavombi amalongo mahano na mavili na vahano na vana79 Arbeiter; amavive amalongo mahano na matatu na limo , oder:

hvele na limo81 Steine;

ihguku amalongo mahano na mana na ivüi92 Hühner.

100 wird ausgedrückt durch amalongo mulohgo.

Über 100 geht der Nyakyusa-Zalfibegriff nicht hinaus. Doch kann eine Mehrheit von 100 bequem durchzweimal hundert, dreimal hundert usw. ausgedrückt werden. Fürmal dient dabei das Präfix ha-, z. B.: kamoeinmal, kavilizweimal, usw. Also:

avandu amalongo mulohgo kahano na. kana900 Menschen 1 }.

Aufgabe: Bilde die benannten Zahlen 120, so daß die betreffenden Nominalklassen immer der Reihe nach abwechseln. Bilde ebenso die Zahlen 21, 32, 43, 54, 65, 76, 87, 98, 109.

2. Ordnungszahl.

§ 25 .Der, die, das erste wird durch das Zahladjektiv -tasi aus­gedrückt; also: umundu untasider erste Mensch.

Anmerkung. -tasi kommt von dem Verb talaanfangen her, bedeutet also das den Anfang (in der Reihe) machende.

Die folgenden Ordnungszahlen 2. bis 9. werden gebildet, indem man das Zahlwort zum abstrakten Hauptwort mit dem Präfix vu- macht und dasselbe als Rektum in den Possessiv setzt. Also:

gminki ywa vuvilider zweite Baum (wörtlichBaum der Zweiheit);

uvivato vwa vutatudas dritte Boot;

ilifumbi lya vunadas vierte Ei;

ululalo Iwa vuhanodie fünfte Brücke;

inyumba ja vuhano na vijmodas sechste Haus;

') Für 1000 hat man leider das arabische elifu eingeführt, während man sieh doch vor Arabismen hüten sollte, die nur dem Vordringen des Mohammedanismus Vorschul) leisten. Warum nimmt man nicht lieber ikikoloGeschlecht in Gebrauch, da elifu ja ebenfallsSippe, Geschlecht bedeutet? Oder warum bedient man sich nicht des "Wortes ikilundiloHeer, Haufe, das man auch schon in Gebrauch genommen? Elifu sollte unbedingt wieder ausgemerzt werden; überhaupt muß man darauf bedacht sein, alle Arabismen zu tilgen, durch die z. B. das Suaheli so arg verhunzt ist, weshalb man es sehr bedauern muß, daß diese Sprache zur lingua franca von Ostafrika erhoben worden ist. Soll es aber nun einmal für1000 ein Fremdwort sein, dann liegt doch das in aller Welt bekannte mitte am nächsten, das man in der Form mile anwenden könnte, um so mehr als dann milio fürtausendmaltausend folgt. Milio würde im Ny. milijo lauten.