38
Carl Endemann.
ifyendja amalongo mana na fihano na kimo, oder:
„ „ „ „ ntandatu „46 Jahre“;
ihombe amalongo mahano na ihano na ivüi „57 Rinder“; utunosi amalongo mahano na limo na tuhano na tutalu „68 Schäfchen“; avavombi amalongo mahano na mavili na vahano na vana „79 Arbeiter“; amavive amalongo mahano na matatu na limo , oder:
„ „ hvele na limo „81 Steine“;
ihguku amalongo mahano na mana na ivüi „92 Hühner“.
100 wird ausgedrückt durch amalongo mulohgo.
Über 100 geht der Nyakyusa-Zalfibegriff nicht hinaus. Doch kann eine Mehrheit von 100 bequem durch „zweimal hundert, dreimal hundert“ usw. ausgedrückt werden. Für „mal“ dient dabei das Präfix ha-, z. B.: kamo „einmal“, kavili „zweimal“, usw. Also:
avandu amalongo mulohgo kahano na. kana „900 Menschen“ 1 }.
Aufgabe: Bilde die benannten Zahlen 1—20, so daß die betreffenden Nominalklassen immer der Reihe nach abwechseln. Bilde ebenso die Zahlen 21, 32, 43, 54, 65, 76, 87, 98, 109.
2. Ordnungszahl.
§ 25 . „Der, die, das erste“ wird durch das Zahladjektiv -tasi ausgedrückt; also: umundu untasi „der erste Mensch“.
Anmerkung. — -tasi kommt von dem Verb tala „anfangen“ her, bedeutet also das den Anfang (in der Reihe) machende.
Die folgenden Ordnungszahlen 2. bis 9. werden gebildet, indem man das Zahlwort zum abstrakten Hauptwort mit dem Präfix vu- macht und dasselbe als Rektum in den Possessiv setzt. Also:
gminki ywa vuvili „der zweite Baum“ (wörtlich „Baum der Zweiheit“);
uvivato vwa vutatu „das dritte Boot“;
ilifumbi lya vuna „das vierte Ei“;
ululalo Iwa vuhano „die fünfte Brücke“;
inyumba ja vuhano na vijmo „das sechste Haus“;
') Für 1000 hat man leider das arabische elifu eingeführt, während man sieh doch vor Arabismen hüten sollte, die nur dem Vordringen des Mohammedanismus Vorschul) leisten. Warum nimmt man nicht lieber ikikolo „Geschlecht“ in Gebrauch, da elifu ja ebenfalls „Sippe, Geschlecht“ bedeutet? Oder warum bedient man sich nicht des "Wortes ikilundilo „Heer, Haufe“, das man auch schon in Gebrauch genommen? Elifu sollte unbedingt wieder ausgemerzt werden; überhaupt muß man darauf bedacht sein, alle Arabismen zu tilgen, durch die z. B. das Suaheli so arg verhunzt ist, weshalb man es sehr bedauern muß, daß diese Sprache zur lingua franca von Ostafrika erhoben worden ist. — Soll es aber nun einmal für „1000“ ein Fremdwort sein, dann liegt doch das in aller Welt bekannte mitte am nächsten, das man in der Form „ mile “ anwenden könnte, um so mehr als dann milio für „tausendmaltausend“ folgt. Milio würde im Ny. „milijo“ lauten.